Fabrika inşaatı: sık sorulan sorular

Süre; kapalı alana, taşıyıcı sisteme, zemin koşullarına ve ruhsat sürecine bağlıdır. 2.000–5.000 m² aralığındaki tek katlı prefabrik veya çelik bir fabrikanın inşaatı, ruhsat alındıktan sonra genellikle 5–9 ay sürer. Çok katlı betonarme üretim binalarında bu süre 12–24 aya çıkabilir. Örneğin 3.000 m² kapalı alanlı zeytinyağı tesisini 2024 içinde başlatıp bitirdik.

Maliyet; taşıyıcı sistem (çelik, prefabrik, betonarme), açıklık ve yükseklik, zemin iyileştirme ihtiyacı, çatı-cephe malzemesi, endüstriyel zemin, mekanik-elektrik tesisat ve kapsam (kaba inşaat ya da anahtar teslim) ile belirlenir. Projenize özel fiyat için iletişim sayfamızdan ücretsiz keşif isteyebilir veya 0 224 504 99 11 numarasından bizi arayabilirsiniz.

Geniş açıklık ve hızlı montaj gerekiyorsa çelik, OSB'lerde standart üretim holleri için betonarme prefabrik, çok katlı ve ağır yüklü üretim binaları için yerinde dökme betonarme öne çıkar. Pek çok fabrikada bu sistemler birlikte kullanılır; kararı üretim prosesi, vinç ihtiyacı ve bütçe birlikte belirler.

Temel olarak imar durumu, zemin etüdü onayı, mimari-statik-tesisat projeleri, yapı ruhsatı ve yapı denetim sözleşmesi gerekir. OSB içinde ruhsatı OSB müdürlüğü, dışında belediye verir. Faaliyete göre ÇED kararı, itfaiye uygunluğu ve inşaat bitiminde yapı kullanma izni (iskan) ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınır.

Anahtar teslimde proje koordinasyonu, ruhsat süreci desteği, hafriyat, temel, taşıyıcı sistem, çatı ve cephe, endüstriyel zemin betonu, ince işler, mekanik ve elektrik tesisat, saha düzenlemesi ve işletmeye alma tek sözleşmede toplanır. Kapsam sözleşmede kalem kalem tanımlanır.

Evet. Ana yüklenici olarak anahtar teslim işler yaptığımız gibi, alt yüklenici olarak kaba işleri de üstleniyoruz. Işıksoy Tekstil (7.280 m²) ve Karadeniz İskele fabrikalarında fore kazık başlık kirişi, soketli temeller, perdeler ve helikopterli betonları biz yaptık.

Evet. Merkezimiz Bursa Nilüfer'de; Bursa, Balıkesir, Kocaeli, Sakarya, Bilecik ve Yalova başta olmak üzere Türkiye genelinde çalışıyoruz. Kurucumuz Kenan Doğan'ın 8 ülkede büyük ölçekli endüstriyel ve altyapı projelerinde deneyimi vardır.

Arsa konumu ve imar durumu, hedef kapalı alan, kat sayısı ve iç yükseklik, vinç ihtiyacı, üretim türü, varsa mimari proje ve zemin etüdü ile istenen teslim tarihi. Bu bilgilerle taşıyıcı sistem önerisi ve kapsamı yazılı bir teklif hazırlıyoruz.

Kapsam sözleşmeyle belirlenir; tipik olarak proje ve ruhsat, hafriyat, temel ve taşıyıcı sistem, çatı-cephe, zemin betonu, mekanik ve elektrik tesisat, ince işler ve iskân sürecine destek dahildir. Üretim makineleri ve proses ekipmanı genellikle kapsam dışıdır; dahilse ayrıca yazılmalıdır.

Hayır. Anahtar teslim, işin kapsamını ve sorumluluğun tek yüklenicide toplandığını anlatır; götürü bedel ise ödeme modelidir. Anahtar teslim bir iş götürü bedel, birim fiyat veya maliyet artı kâr modeliyle sözleşmeye bağlanabilir, ancak en yaygını götürü bedeldir.

Yüklenici koordinasyon ve tasarım riskini üstlendiği için teklifte bunun bir karşılığı bulunur. Buna karşılık ayrı ayrı sözleşmelerde ortaya çıkan arayüz boşlukları, çakışmalar ve gecikmeler ortadan kalktığından toplam yatırım maliyeti çoğu zaman daha öngörülebilir olur.

Yapılabilir, ancak değişikliğin süre ve bedele etkisi yazılı bir değişiklik prosedürüyle belirlenmelidir. Sözleşmeye, değişiklik talebinin nasıl fiyatlanacağını ve onaylanacağını gösteren bir madde koymak anlaşmazlıkları büyük ölçüde önler.

Yapı denetim kuruluşu 4708 sayılı Kanun gereği yapı sahibi adına bağımsız denetim yapar ve yükleniciden ayrıdır. Yüklenici, denetimin istediği belgeleri, testleri ve düzeltmeleri sağlamakla yükümlüdür.

Bina çok katlıysa, döşemelerde ağır makine veya depolama yükü varsa, kat yükseklikleri ve plan şekli standart dışıysa ya da arsa eğimli olup bodrum ve istinat gerekiyorsa yerinde dökme betonarme çoğu zaman en uygun çözümdür. Tek katlı, geniş açıklıklı hollerde ise çelik veya prefabrik genellikle daha hızlıdır.

Helikopterli beton, taze beton yüzeyinin pervaneli perdah makinesiyle (halk arasında helikopter) düzlenip sıkıştırıldığı yüzey işlemidir. Endüstriyel zeminlerde ve saha betonlarında düzgün, aşınmaya dayanıklı ve kolay temizlenen bir yüzey elde etmek için kullanılır; genellikle yüzey sertleştirici ile birlikte uygulanır.

Kat yüksekliği üretim ihtiyacına göre projelendirilir. Yüksek katlarda kolon boyutları, kalıp ve iskele sistemi buna göre tasarlanır; Burkon Mobilya Fabrikası'nda kat yükseklikleri 7 metreye kadar çıktı.

Her katta kalıp kurma, donatı, beton dökümü ve betonun yeterli dayanıma ulaşması için bekleme süreleri vardır. Doğru kalıp sistemi ve iş programıyla bu süreler kısaltılabilir, ancak elemanları fabrikada üretilen sistemler kadar hızlı ilerlemez.

Beton sınıfı; statik hesap, çevre etki sınıfı ve TBDY 2018'in asgari koşullarına göre projede belirlenir. Taşıyıcı elemanlar, zemin betonu ve temel için farklı sınıflar seçilebilir; sınıfı tahminle değil proje ve şartnameye göre almak gerekir.

OSB sınırları içinde yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni, 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu çerçevesinde ilgili OSB müdürlüğü tarafından verilir. OSB dışındaki parsellerde ise yetki genellikle ilgili ilçe belediyesindedir.

Bursa, Marmara Bölgesi'nde ve aktif fay sistemlerine yakın konumda olduğu için deprem tehlikesi yüksek iller arasındadır. Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği 2018 kapsamında tasarım parametreleri parselin koordinatına göre AFAD deprem tehlike haritasından alınır ve zemin etüdü sonucuyla birlikte değerlendirilir.

Ovadaki alüvyon zeminlerde yeraltı suyu seviyesi, zemin taşıma gücü ve yer yer sıvılaşma potansiyeli zemin etüdüyle araştırılmalıdır. Sonuca göre radye, kazıklı temel veya zemin iyileştirme gerekebilir; bu karar bütçeyi doğrudan etkiler.

Bursa, OSB sayısı bakımından Türkiye'nin öne çıkan illerinden biridir. Bursa OSB, Nilüfer OSB, Demirtaş OSB (DOSAB), Kayapa OSB, Hasanağa OSB, İnegöl OSB, Kestel OSB ve Bursa Teknoloji OSB (TEKNOSAB) bunlardan bazılarıdır; güncel liste ve parsel durumu için OSB müdürlüklerine başvurmak gerekir.

Evet. Merkezimiz Bursa Nilüfer'de olmakla birlikte Balıkesir Altıeylül'de BASKİ Hizmet Binası'nı anahtar teslim tamamladık. Kurucumuzun sekiz ülkeye yayılan deneyimiyle farklı il ve bölgelerdeki projelere de teklif veriyoruz.

Dolu gövdeli portal çerçevelerde yaygın açıklıklar yaklaşık 20-40 metre aralığındadır; kafes makas veya özel sistemlerle daha büyük açıklıklar da geçilebilir. Ekonomik açıklık; kar ve rüzgar yükü, vinç kapasitesi ve kolon aralığına göre statik projede belirlenir.

Her iki sistemde de elemanlar sahaya hazır geldiği için montaj hızlıdır. Çelikte imalat atölyede temel işleriyle paralel yürür ve hafif elemanlar daha küçük vinçlerle monte edilebilir; ancak toplam süreyi çoğunlukla temel, çatı-cephe ve tesisat işleri belirler.

Zorunluluk binanın kullanım sınıfına, yüksekliğine, yangın yüküne ve kompartıman düzenine göre Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik çerçevesinde belirlenir. Gerekli yangın dayanım süresi varsa şişen (intümesan) boya, püskürtme sıva veya levha kaplama ile sağlanır.

Ortamın korozif etkisine uygun bir boya sistemi veya sıcak daldırma galvaniz seçilir; yüzey hazırlığı (kumlama) ve kuru film kalınlığı kontrol edilir. Kimyasal buhar, nem veya deniz etkisi olan tesislerde koruma sınıfı yükseltilmelidir.

Kolonlar ve temeller vinç yükü dikkate alınmadan tasarlandıysa doğrudan eklenemez; statik kontrol ve çoğu zaman güçlendirme gerekir. İleride vinç kullanma ihtimali varsa vinç yolu konsollarını ve temel kapasitesini ilk projede öngörmek en ekonomik yoldur.

Fabrika inşaatında herkese uyan tek bir m² fiyatı yoktur; taşıyıcı sistem, zemin, döşeme yükü ve tesisat kapsamı bedeli belirgin biçimde değiştirir. Projenize özel fiyat için iletişim sayfamızdan ücretsiz keşif isteyebilir veya 0 224 504 99 11 numarasından bize ulaşabilirsiniz.

Arsa konumu ve imar durumu, hedef kapalı alan, kat sayısı ve iç yükseklik, vinç ihtiyacı, üretim türü ve varsa mimari proje ile zemin etüdü yeterlidir. Bu bilgilerle size kapsamı yazılı bir teklif hazırlıyoruz; teklif formunu doldurmanız yeterli.

Çoğu tek katlı üretim binasında temel ve taşıyıcı sistem en büyük kalemdir; bunu çatı-cephe kaplaması ve elektrik-mekanik tesisat izler. Çok katlı veya ağır proses tesisatlı binalarda tesisatın ağırlığı artar. Projenizin hangi kalemde ağır olduğunu keşif görüşmesinde birlikte çıkarıyoruz.

Zemin etüdü temel tipini belirler. Etüt sonucu fore kazık veya zemin iyileştirme gerektirirse temel bütçesi ciddi oranda değişir; bu nedenle etüt sonucu gelmeden verilen fiyatlar yalnızca ön tahmindir.

Genel bir kural yoktur. Geniş açıklık, vinç yükü, yangın dayanımı ve teslim süresi hangisinin avantajlı olduğunu belirler. Doğru karşılaştırma, aynı projeye iki sistemle yapılan keşifle olur; bunu sizin için hazırlayabiliriz.

Farkın nedeni çoğunlukla kapsamdır: zemin betonu, çatı yalıtımı, cephe paneli tipi ve tesisat sınırları her teklifte aynı tanımlanmamış olabilir. Teklifleri karşılaştırırken kapsamı kalem kalem eşitlemenizi öneririz; elinizdeki teklifleri birlikte değerlendirmek için bize ulaşabilirsiniz.

Soket (cep) temel, prefabrik kolonun alt ucunun yerleştirildiği, yerinde dökülmüş betonarme kutu biçimli temeldir. Kolon sokete yerleştirilip hizalandıktan sonra aradaki boşluk dolgu betonu veya harçla doldurularak kolon temele ankastre bağlanır.

Elemanlar fabrikada temel işleriyle paralel üretildiği için taşıyıcı sistemin montajı genellikle kısa sürer. Toplam süreyi ise ruhsat, zemin ve temel işleri, çatı-cephe kaplaması ve tesisatlar belirler; proje büyüklüğüne göre değişir.

Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği 2018'e uygun tasarlanan, birleşim detayları doğru imal edilen ve sahada doğru monte edilen prefabrik yapılar güvenlidir. Kritik nokta birleşimlerdir; kolon-soket bağlantısı, kiriş mesnetleri ve çatı diyafram davranışı projede ayrıca ele alınmalıdır.

Yapılabilir, ancak kat sayısı ve döşeme yükü arttıkça birleşim detayları ve deprem davranışı daha karmaşık hale gelir. Çok katlı ve ağır yüklü üretim binalarında yerinde dökme betonarme veya prefabrik ile betonarmenin birlikte kullanıldığı karma sistemler sıkça tercih edilir.

Genişleme yönü baştan planlanırsa, uç akslardaki kolon ve temeller yeni açıklıkları alacak şekilde tasarlanabilir. Planlanmamış genişlemelerde ise mevcut yapının statik kontrolü ve birleşim çözümü gerekir.

OSB parselleri genellikle düzgün geometrili, altyapısı hazır ve tek katlı üretim binasına uygun olduğundan prefabrik sistemin tekrarlı modül avantajı öne çıkar. Bölgedeki prefabrik üreticilerine yakınlık da nakliye ve süre açısından avantaj sağlar.

Pratikte 11 ana aşama vardır: arsa ve fizibilite, zemin etüdü, projelendirme, ruhsat, hafriyat, temel, taşıyıcı sistem, çatı ve cephe, mekanik-elektrik tesisat, endüstriyel zemin betonu, iskan ve işletmeye alma. Bazı aşamalar, örneğin MEP ile çatı-cephe, kısmen paralel yürütülür.

Hayır. 3194 sayılı İmar Kanunu'na göre yapı ruhsatı alınmadan inşaata başlanamaz; ruhsatsız yapıya mühür, para cezası ve yıkım gibi yaptırımlar uygulanır. Hafriyat da ruhsat kapsamındaki bir iştir.

Sahada en sık gecikme, proje ve ruhsat aşamasındaki revizyonlardan ve zemin sürprizlerinden gelir. Proje dondurulmadan sahaya çıkmak ve zemin etüdünü yüzeysel tutmak, sonraki tüm aşamaları kaydırır.

İşveren özellikle fizibilite, proje onayı (yerleşim, makine yükleri, vinç ve zemin beklentileri) ve işletmeye alma aşamalarında aktif karar vermelidir. Diğer aşamalarda düzenli şantiye toplantıları ve hakediş kontrolü yeterlidir.

Çatı ve cephe kapanmadan dökülen zemin betonu güneş, rüzgar ve yağmura açık kalır; plastik rötre çatlakları ve yüzey bozulmaları artar. Ayrıca ağır iş makinelerinin hasarından korunmak için zemin betonu çatı-cephe sonrasına bırakılır.

Arsa belediye ve mücavir alan sınırları içindeyse belediye, bu sınırların dışındaysa il özel idaresi, organize sanayi bölgesi içindeyse OSB müdürlüğü yapı ruhsatı verir. Bazı özel alanlarda (ör. bakanlıkça plan yapılan alanlar) yetki ilgili bakanlıkta olabilir.

Hayır. ÇED Yönetmeliği'nin Ek-1 listesindeki projeler için ÇED süreci, Ek-2 listesindekiler için seçme-eleme süreci uygulanır. Listelerde yer almayan veya kapasite eşiğinin altında kalan faaliyetler kapsam dışıdır; bu durum İl Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Müdürlüğü'nden teyit edilir.

Değil. İskan (yapı kullanma izin belgesi) binanın projesine uygun tamamlandığını gösterir; işyeri açma ve çalışma ruhsatı ise o binada belirli bir faaliyetin yürütülmesine izin verir. Çalışma ruhsatı için önce yapı kullanma izni gerekir.

Eksiksiz dosyada yapı ruhsatı genellikle birkaç hafta içinde sonuçlanır; ancak proje revizyonları, ÇED süreci veya kurum görüşleri gerekiyorsa süre aylara uzayabilir. Süreyi en çok eksik veya çelişkili proje dosyası uzatır.

3194 sayılı İmar Kanunu'na göre ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapı mühürlenir, inşaat durdurulur ve idari para cezası uygulanır. Aykırılık giderilmezse yıkım kararı verilebilir; ayrıca iskan ve çalışma ruhsatı alınamaz.

Esas olarak aynı belgeler istenir ancak 4562 sayılı OSB Kanunu uyarınca yapı ruhsatı, yapı kullanma izni ve işyeri açma ve çalışma ruhsatı OSB müdürlüğü tarafından verilir. Ayrıca OSB'nin kendi yapı ve tesis şartları ile tahsis süreleri geçerlidir.

Ruhsatı alınmış, zemini normal ve tek katlı prefabrik ya da çelik bir 1.000 m² yapının şantiye süresi çoğunlukla 3-5 ay civarındadır. Proje ve ruhsat süreci buna ayrıca eklenir.

İkisi de betonarmeye göre hızlıdır. Fark çoğu zaman üretici kuyruğunda ortaya çıkar: prefabrik elemanlar ve çelik imalat, sipariş ile sahaya sevk arasında haftalar alabilir; bu yüzden siparişin erken verilmesi sistem seçiminden daha belirleyicidir.

Şantiye süresine dahil değildir ama toplam takvimi en çok etkileyen kalemlerden biridir. Projelerin hazırlanması, belediye veya OSB onayı ve yapı denetim sözleşmesi birlikte birkaç haftadan birkaç aya kadar sürebilir.

Yapılır, ancak beton dökümü, endüstriyel zemin ve çatı kaplaması gibi hava hassas işler için önlem gerekir. Kaba işlerin kıştan önce kapatılması takvimi en çok koruyan yaklaşımdır.

Projenin tüm disiplinleriyle birlikte tamamlanmış olması, zemin etüdünün erken yapılması, uzun teslim süreli malzemelerin erken siparişi ve haftalık iş programı takibi gecikmeyi en çok azaltan dört adımdır.

Tek bir cevabı yoktur. Tek katlı, orta açıklıklı ve tekrarlı bir holde prefabrik çoğu zaman ekonomiktir; çok geniş açıklıklarda çelik avantajlı hale gelir; çok katlı ve ağır yüklü yapılarda betonarme rekabetçidir. Karşılaştırma aynı kapsam (yangın koruması, temel, çatı dahil) üzerinden yapılmalıdır.

Doğru tasarlanmış ve uygulanmış her üç sistem de Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği'ni sağlar. Çeliğin hafifliği ve sünekliği avantajdır; prefabrikte birleşim detayları, betonarmede ise donatı detaylandırma ve işçilik kalitesi kritik önemdedir.

Prefabrik fabrikalarda tipik açıklıklar yaklaşık 20-30 metre aralığındadır; öngermeli çatı kirişleriyle daha büyük açıklıklar da mümkündür. Kesin değer yük, kar bölgesi ve üreticinin eleman kataloğuna göre belirlenir.

Çelik yüksek sıcaklıkta dayanımını hızla kaybeder. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik'in yapının tehlike sınıfı ve kullanımına göre istediği yangın dayanım süresi sağlanmalıdır; bu genellikle yangın geciktirici boya, kaplama veya kompartımanlama ile karşılanır.

Çelik, yeni aksların bulonlu birleşimle eklenebilmesi sayesinde genişletmeye en uygun sistemdir. Prefabrikte genişleme, ilk projede ek aks ve temel detayları öngörülürse kolaydır. Betonarmede genişleme mümkündür ama derz ve bağlantı detayları daha zahmetlidir.

4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu uyarınca OSB sınırları içinde yapı ruhsatı, yapı kullanma izni ve işyeri açma ve çalışma ruhsatı OSB müdürlüğü tarafından verilir ve denetlenir. Belediyeye ayrıca ruhsat başvurusu yapılmaz.

Süreler OSB Uygulama Yönetmeliği ve tahsis sözleşmesinde belirlenir: önce belirli bir süre içinde yapı ruhsatı alınması, ardından ruhsat tarihinden itibaren tanınan sürede işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınarak üretime geçilmesi beklenir. Uzatmalar sınırlı ve çoğunlukla ücretlidir; kendi OSB'nizin güncel şartlarını sözleşmeden önce teyit edin.

Arsa bedeli ve altyapı bağlantı maliyetleri çoğu zaman bölge dışındaki sanayi arsalarına göre avantajlıdır, ruhsat süreci de tek muhataplıdır. Ancak inşaat maliyetinin kendisi, yapı sistemi ve kaliteye bağlıdır; OSB'nin yapı şartları (ör. cephe, otopark, arıtma) ek kalem doğurabilir.

Tahsisli parselin devri ve satışı, OSB mevzuatındaki şartlara bağlıdır; genellikle yapı kullanma izni ve üretime geçiş gibi koşullar aranır ve yönetim kurulu onayı gerekir. Kasım 2026'da tahsis ve ortaklık değişikliklerine ilişkin yeni düzenlemeler yapıldığı için güncel hükümleri OSB'nizden öğrenin.

Evet. OSB altyapıyı hazırlar ancak her parselin zemini farklıdır. Yapı ruhsatı için onaylı zemin ve temel etüt raporu istenir; dolgu alanlarında veya dere yataklarına yakın parsellerde zemin iyileştirme gerekebilir.

Doğrudan yapılamaz. Fabrika yapılabilmesi için parselin imar planında sanayi veya uygun bir kullanım kararı bulunması gerekir. Plan değişikliği mümkün olsa bile süreç uzun, sonucu belirsiz ve çoğu zaman ek maliyetlidir.

OSB'lerde altyapı, ortak arıtma ve ruhsat süreci genelde daha öngörülebilirdir; münferit arsalar ise daha geniş seçenek ve bazen daha düşük arsa bedeli sunar ama altyapı ve izin yükü yatırımcıya kalır. Seçim; sektörünüze, enerji ihtiyacınıza ve takviminize bağlıdır.

Zorunlu değildir ama kesinlikle önerilir. Birkaç sondajlık bir ön zemin incelemesi, fore kazık veya zemin iyileştirme gerekip gerekmediğini gösterir ve bu kalem toplam inşaat maliyetini ciddi şekilde değiştirebilir.

Bunu imar planındaki taban alanı katsayısı (TAKS), emsal (KAKS), çekme mesafeleri ve yükseklik sınırı belirler. Belediyeden veya OSB müdürlüğünden alınan imar durumu belgesinde bu değerler yazar.

Kesin bir oran yoktur; ancak manevra alanları, otopark, yangın yolu ve su deposu çıkarıldıktan sonra bir genişleme etabı için yer kalıp kalmadığı mutlaka kontrol edilmelidir. Pek çok işletme ilk 5-10 yılda kapasite artırma ihtiyacı duyar.

Evet. Yapı ruhsatı başvurusunda ilgili idarece onaylanmış zemin ve temel etüt raporu istenir. Fabrikalar gibi geniş tabanlı ve ağır zemin yükü taşıyan yapılarda rapor, temel sistemi ve zemin betonu için de temel girdidir.

Fore kazık, zeminde açılan bir kuyuya donatı kafesi yerleştirilip betonun genellikle tremi borusuyla aşağıdan yukarı dökülmesiyle yerinde imal edilen betonarme kazıktır. Yapı yüklerini zayıf üst tabakaları geçerek daha sağlam tabakalara aktarır.

Jet grout zemini yerinde çimento ile karıştırarak iyileştirir; sıvılaşma riskini azaltmak ve zemini genel olarak güçlendirmek için kullanılır. Fore kazık ise doğrudan bir temel elemanıdır ve yüksek yükleri derin tabakalara taşır. Seçim zemin profili, yükler ve maliyete göre geoteknik mühendisi tarafından yapılır.

Standart Penetrasyon Deneyi (SPT), standart bir tokmakla numune alıcının zemine belirli mesafe çakılması için gereken darbe sayısını (N değeri) ölçer. N değeri kumlu zeminlerin sıkılığı ve kohezyonlu zeminlerin kıvamı hakkında fikir verir; sıvılaşma analizinde de kullanılır.

Sondaj sayısı ve derinliği, laboratuvar yoğunluğu ve onay sürecine bağlı olarak arazi çalışması birkaç gün, raporlama ve onay birkaç hafta sürebilir. Ek jeofizik çalışma veya özel analiz gerekiyorsa süre uzar.

Doğru tasarlanıp uygulandığında evet. Prefabrik yapılarda deprem performansını en çok kolonların temele soketle bağlanması, kiriş-kolon birleşimlerindeki pim ve mesnet detayları ile çatı ve cephe elemanlarının bağlantıları belirler. Hasarların önemli kısmı bu birleşimlerin yetersiz tasarımından veya uygulamasından kaynaklanır.

AFAD'ın Türkiye Deprem Tehlike Haritaları interaktif uygulamasından (tdth.afad.gov.tr) parsel koordinatı girilerek parsele özel spektral ivme değerleri alınabilir. Bu değerler zemin etüdüyle belirlenen yerel zemin sınıfıyla birlikte tasarımda kullanılır.

Evet. Zayıf zeminlerde (ZD, ZE ve özel inceleme gerektiren ZF) deprem kuvvetleri büyür, temel sistemi ağırlaşır ve fore kazık ya da zemin iyileştirme gerekebilir. Bu nedenle zemin etüdü arsa alımı öncesinde yapılmalıdır.

Girmelidir. Raflar ve ağır makineler devrilme ve kayma riski taşır; TBDY yapısal olmayan elemanlar ve ekipmanlar için ayrı kurallar içerir. Depo rafları için Avrupa'da yaygın olarak kullanılan EN 16681 standardı sismik raf tasarımına yol gösterir.

Mevcut yapılar için TBDY'nin değerlendirme ve güçlendirme bölümüne göre bir deprem performans analizi yaptırılmalıdır. Bunun için yerinde malzeme tespiti, röleve ve gerekirse zemin incelemesi gerekir.

Helikopterli beton, taze beton yüzeyinin priz başlangıcında dönen paletli perdah makinesiyle (halk arasında helikopter) sıkıştırılıp düzeltilmesiyle elde edilen pürüzsüz ve yoğun yüzeydir. Fabrika, depo ve otopark zeminlerinde en yaygın yöntemdir.

Kalınlık; zemin taşıma gücüne, forklift ve raf ayağı yüklerine, donatı tipine göre statik hesapla belirlenir. Fabrikalarda yaygın olarak 15-25 cm arası görülür; ağır yüklü alanlarda daha kalın kesitler gerekebilir.

Kesme derzleri, beton yürünebilir sertliğe ulaştıktan sonra ve rötre çatlakları oluşmadan, genellikle dökümü izleyen ilk 6-24 saat içinde kesilir. Süre hava sıcaklığına ve betonun özelliklerine göre sahada izlenerek belirlenir; geç kesilen derz çatlağı engelleyemez.

Epoksi; kimyasal dayanım, kolay temizlik ve estetik için kuru alanlarda yaygındır. Poliüretan (özellikle PU beton) ise sıcak su, buhar ve termal şoka daha dayanıklıdır; gıda, içecek ve yıkamalı üretim alanlarında öne çıkar. Seçim, zemindeki gerçek kullanım koşuluna göre yapılmalıdır.

Tozumanın en yaygın nedenleri yetersiz kür, yüzeye fazla su verilmesi, düşük dayanımlı beton ve yüzey sertleştiricinin yanlış zamanda veya yetersiz miktarda uygulanmasıdır. Mevcut zeminde silikat esaslı yoğunlaştırıcılar veya kaplama ile iyileştirme yapılabilir.

PIR panel aynı kalınlıkta daha iyi ısı yalıtımı sağlar ve daha hafiftir; taşyünü panel ise hiç yanmaz yalıtım çekirdeği ve daha iyi ses yalıtımı sunar. Yangın riski yüksek üretimlerde, kompartıman duvarlarında ve sigorta şartı olan tesislerde taşyünü öne çıkar; diğer durumlarda ürünün yangın sınıfı belgesine bakılarak PIR tercih edilebilir.

Kenet çatıda metal levhalar vidasız, kenetlenerek birleştirilir; çatı yüzeyinde vida deliği bulunmadığı için sızdırmazlık avantajı vardır ve düşük eğimlerde kullanılabilir. Sandviç panel ise yalıtımı ve kaplamayı tek parçada getirir, montajı hızlıdır.

Kurulabilir, ancak çatı taşıyıcı sistemi ek yükü taşıyacak şekilde hesaplanmamışsa güçlendirme gerekebilir. Bu nedenle GES ihtimali varsa, ek yük, bakım yolları ve kablo güzergahları çatı projesinde baştan öngörülmelidir.

Kesin bir kural yoktur; üretimin gün ışığı ihtiyacına, çatı yönüne ve aşırı ısınma riskine göre belirlenir. Uygulamada çatı alanının küçük bir yüzdesi ışıklık olarak ayrılır ve duman tahliye kapaklarıyla birlikte planlanır.

Panelin TS EN 13501-1'e göre aldığı yangın sınıfına bağlıdır. Yönetmelik, bina yüksekliği 28,50 m'den az binalarda dış cephenin en az zor alevlenici malzemeden olmasını ister; ürünün sınıf belgesi proje aşamasında mutlaka istenmelidir.

Hayır. Yönetmelik; yapı yüksekliği 30,50 m'yi aşan binalarda ve toplam alanı 1.000 m²'den fazla olup kolay alevlenici ve parlayıcı madde üretilen veya bulundurulan yapılarda otomatik yağmurlama sistemini zorunlu tutar. Bunun dışında sprinkler; kompartıman alanı, kaçış mesafesi ve yangın dayanımı şartlarını hafiflettiği için çoğu zaman tasarım tercihi olarak kurulur.

Yönetmeliğin Ek-5/B tablosuna göre endüstri amaçlı yapılarda tek yön kaçış uzaklığı sprinklersiz 15 m, sprinklerli 25 m; iki yön kaçış uzaklığı sprinklersiz 30 m, sprinklerli 60 m'dir. Kolay alevlenici malzeme üretimi yapmayan endüstriyel yapılarda bu uzaklıklar yarı oranında artırılabilir.

Yönetmelik, alanı 5.000 m²'den az tek katlı yapılar hariç çelik yapılarda çeliğin sıcaktan uygun şekilde yalıtılmasını ister. Yalıtım yangın boyası, püskürtme sıva, kaplama veya kutuya alma ile yapılabilir; gereken süre bina sınıfı ve yüksekliğine göre belirlenir.

Toplam kapalı kullanım alanı 1.000 m²'den büyük imalathane, atölye ve depolarda yangın dolabı zorunludur. Dolaplar her katta ve yangın duvarlarıyla ayrılmış her bölümde aralarında 30 m'den fazla mesafe olmayacak şekilde yerleştirilir.

Tehlike sınıfı yönetmeliğin Ek-1 listesinden üretim türüne göre proje müellifleri tarafından belirlenir ve proje onayında ilgili idare ile itfaiyenin görüşü dikkate alınır. Aynı binada boyahane gibi yüksek yangın yüklü bölümler varsa sınıf yükselebilir.

Rampa yüksekliği, depoya gelecek araçların kasa yüksekliğine göre belirlenir. Standart TIR ve kamyonlar için uygulamada genellikle 110-130 cm civarı rampa kotu seçilir; farklı araç tiplerine hizmet edilecekse yükseklik farkı dock leveller ile karşılanır.

Raf sistemine ve forklift tipine bağlıdır. Modern lojistik depolarda kiriş altı serbest yükseklik çoğunlukla 10-12 m ve üzerindedir; dar koridorlu (VNA) sistemlerde daha yüksek raflar kullanılabilir. Sprinkler ve aydınlatma için raf üstünde yeterli boşluk bırakılmalıdır.

Yüksek raflarda zemindeki küçük kot farkları raf tepesinde büyük sapmalara dönüşür ve forkliftin hızını, güvenliğini etkiler. Bu nedenle depo zemini, raf ve forklift tipine uygun düzlük sınıfına göre tasarlanıp ölçülmelidir.

Taşıyıcı sistem benzer olabilir ama kabuk tamamen farklıdır: Kalın yalıtımlı paneller, ısı köprüsüz detaylar, buhar kesici, hızlı ve yalıtımlı kapılar ve dondurucu depolarda zemin altının donmasını önleyen ısıtma veya havalandırma sistemi gerekir.

İkisi de yaygın ve hızlıdır. Prefabrik sistem yangın dayanımı ve düşük bakım avantajı sunar; çelik ise daha geniş açıklık ve hafiflik sağlar. Seçimi açıklık, yükseklik, yangın şartları ve tedarik süresi birlikte belirler.

Her depoda zorunlu değildir; ancak depolanan malzemenin tehlike sınıfı, kompartıman alanı ve yükseklik bunu çoğu zaman gerekli kılar. Yüksek raflı depolarda sprinkler sistemi raf içi başlıklarla birlikte tasarlanabilir.